Çocuklarda Horlama: Ne Zaman Endişelenmeli, Kime Gidilir?

Hazırlayan: Dt. Aybike Gözet, diş hekimi · Son güncelleme: 22 Ekim 2026

Çocuk muayenesinde anne babalara sorduğum sorulardan biri şu: “Uyurken ağzı açık mı, horluyor mu?” Bazen cevap hemen gelir, bazen ebeveynler birbirine bakar ve “Aslında evet, epey horluyor” der. Çoğu aile bunu sevimli bir alışkanlık sanıyor. Çoğu zaman da ciddi bir şey değil. Ama bazı çocuklarda horlama, uykuda solunumun gerçekten zorlandığının işareti olabiliyor.

Bu yazıda hangi durumda beklenebileceğini, hangi durumda bir hekime gitmek gerektiğini ve diş hekiminin bu tabloda neyi görebildiğini anlatıyorum.

Çocuklarda horlama normal mi?

Soğuk algınlığında birkaç gece horlamak çocuklarda sık görülür ve geçer. Endişelenmeniz gereken, alışkanlık hâline gelmiş horlamadır: haftanın çoğu gecesi, enfeksiyon olmadan da süren horlama.

Amerikan Pediatri Akademisi’nin çocukluk çağı uyku apnesi kılavuzu, her çocuğun rutin kontrollerde horlama açısından sorgulanmasını öneriyor (Marcus ve ark., 2012). Kılavuza göre horlamaya şu işaretlerden biri eşlik ediyorsa daha ayrıntılı değerlendirme gerekir:

• Uykuda zorlanarak nefes alma, nefes durması ya da horlayarak “kesik kesik” soluma
• Başını geriye atarak ya da oturur gibi uyuma
• Yeniden başlayan altını ıslatma
• Sabah baş ağrısıyla uyanma
• Gündüz uykululuk ya da tam tersi: dikkat dağınıklığı, hareketlilik, okulda güçlük
• Büyüme ve kilo almada gerilik

Çocukta uykuda solunum bozukluğunun en sık nedenlerinden biri büyümüş geniz eti (adenoid) ve bademciklerdir. Çocuk büyüdükçe bu dokular göreceli olarak küçülür; bu yüzden tablo erişkinden farklıdır.

Diş hekiminin muayenede fark edebildikleri

Diş hekimi çocuğun ağzına düzenli bakan hekimlerden biri. Uykuyu değerlendiremem, ama ağız içinde dikkatimi çeken bazı bulgular var:

Ağız solunumu. Dudakların istirahatte açık durması, dudaklarda kuruluk, diş etlerinde özellikle ön bölgede kızarıklık. Muayene sırasında burnu kapalıymış gibi nefes alan çocuk.

Dar ve derin damak. Üst çenenin yanlardan dar, damağın yüksek kubbeli olması. Bazen buna arka dişlerde çapraz kapanış eşlik eder.

Çapraşıklık ve kapanış bozuklukları. Dişlerin sığmaması, ön dişlerin birbirine değmemesi (açık kapanış), alt çenenin geride kalması.

Büyük bademcikler. Ağız içine bakarken bademciklerin boğazı belirgin daralttığını görebiliyoruz.

Bu bulgular tek başına uyku apnesi demek değildir; yine de AAP kılavuzu yüksek damak, geride kalan alt çene ve büyük bademcikleri horlayan çocukta dikkat edilecek muayene bulguları arasında sayıyor (Marcus ve ark., 2012). Ağız solunumu ile çene gelişimi arasındaki ilişki üzerine tartışmalar sürüyor ve hangisinin neden, hangisinin sonuç olduğu her çocukta net değil. Benim yaptığım şey, bu bulguları gördüğümde aileye uyku ve horlama sorularını sormak ve gerekiyorsa yönlendirmek.

Hangi hekime başvurulmalı?

Alışkanlık hâline gelmiş horlama ya da yukarıdaki işaretlerden biri varsa ilk adres çocuk hekimi ya da KBB hekimidir. Geniz eti ve bademcikleri KBB hekimi değerlendirir.

AAP kılavuzu, horlayan ve belirtisi olan çocukta tanı için uyku testi (polisomnografi) öneriyor; test yapılamıyorsa çocuğun bir uyku hekimine ya da KBB hekimine yönlendirilmesini söylüyor (Marcus ve ark., 2012). Uyku testinin nasıl yapıldığını polisomnografi yazısında anlattım; çocukta testin nasıl yapılacağını testi isteyen hekim ve uyku laboratuvarı anlatır.

Tedavi kararını bu hekimler verir. Kılavuza göre geniz eti ve bademcik büyümesine bağlı uyku apnesinde ilk seçenek bu dokuların ameliyatla alınmasıdır, yani adenotonsillektomi (Marcus ve ark., 2012).

Horlamanın tehlikeli olup olmadığına dair genel bilgiyi horlama ile uyku apnesi farkı yazısında bulabilirsiniz; o yazı erişkinler için yazıldı ama “uyku testi ayrımı yapar” ilkesi çocuklar için de geçerli (TÜSAD Uyku Bozuklukları Çalışma Grubu).

Çocukta aparey neden ilk seçenek değil?

Bunu açıkça yazmak istiyorum: çocukta horlama için ağız içi horlama apareyi ilk seçenek değildir.

Erişkinlerde kullandığımız aparey alt çeneyi öne iterek hava yolunu açar. Çocukta ise sorun çoğu zaman geniz eti ve bademciklerdedir; aparey bu dokuları küçültmez. Ayrıca çene ve dişler büyümeye devam ederken erişkin tipi bir apareyin uzun süre kullanılması uygun değildir. AAP kılavuzunda ilk basamak cerrahi değerlendirmedir, aparey değil (Marcus ve ark., 2012).

Ortodontinin bu tabloda bir yeri olabilir mi? Dar üst çenesi olan bazı çocuklarda üst çenenin genişletilmesi gibi ortodontik tedaviler, KBB hekimiyle birlikte değerlendirilebiliyor. Ancak bunun uyku apnesi tedavisindeki yeri sınırlı kanıta dayanıyor: konuyu inceleyen bir Cochrane derlemesi, çocuk uyku apnesinde ağız içi ve ortopedik apareylerin etkinliğini gösterecek yeterli kanıt bulamamış (Carvalho ve ark., 2016). Kararı tek başına diş hekimi vermez. Çapraşıklık ya da kapanış bozukluğu ayrı bir sorun olarak tedavi gerektiriyorsa ortodonti ve tel tedavisi sayfasında süreci anlattım.

Benim sıram şu: önce çocuk hekimi ya da KBB, gerekirse uyku testi, sonra gerekiyorsa ortodontik değerlendirme.

Sık sorulan sorular

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Çocuklarda uyku apnesi tanısı uyku testiyle, çocuk hekimi, KBB hekimi veya çocuk uyku hekimince konur.

Dt. Aybike Gözet Diş Kliniği · Alavardı Mah. Yaka Cd. No:92, Meram/Konya