Çocuklarda Diş Gıcırdatma Neden Olur, Zararlı mı?

Hazırlayan: Dt. Aybike Gözet, diş hekimi · Son güncelleme: 22 Ekim 2026

“Gece yanından geçerken bir ses duydum, çocuğum dişlerini gıcırdatıyor. Dişleri zarar görür mü?” Bu soruyu genelde biraz endişeli bir anne ya da babadan duyuyorum. Ses gerçekten ürkütücü olabiliyor. Ama çoğu çocukta tablo, sesin düşündürdüğü kadar ciddi değil.

Bu yazıda çocuklarda diş gıcırdatmanın ne kadar yaygın olduğunu, neden olabileceğini, hangi durumlarda daha dikkatli bakmak gerektiğini ve kime başvurmanız gerektiğini anlatacağım.

Çocuklarda diş gıcırdatma ne kadar yaygın?

Uykuda diş gıcırdatma, hekim dilinde uyku bruksizmi, çocuklarda hiç de nadir değil. Çocuklardaki çalışmaları bir araya getiren sistematik derlemede yaygınlık yüzde 3,5 ile 40,6 arasında bulunmuş (Manfredini ve ark., 2013). Aralığın bu kadar geniş olmasının nedeni, çalışmaların farklı yaş gruplarına bakması ve çoğunun ebeveynin “ses duydum” bildirimine dayanması. Yani kesin bir oran vermek zor; ama sizin çocuğunuz bu konuda yalnız değil.

Uluslararası bruksizm uzlaşı raporu da gıcırdatmayı kendi başına bir hastalık olarak değil, bazı durumlarda soruna işaret edebilen bir davranış olarak görmeyi öneriyor (Lobbezoo ve ark., 2018). Bizim işimiz de sesin kendisinden çok, eşlik eden bir şey olup olmadığına bakmak.

Olası nedenler

Çocuklarda gıcırdatmanın tek bir nedeni yok. Selçuk Üniversitesi’nin dergisinde yayımlanan Türkçe bir derlemede çocukluk bruksizmi; dişlerin kapanış bozuklukları, psikolojik stres, alerjiler ve sindirim sistemi sorunlarıyla ilişkilendirilen, çok etkenli bir durum olarak anlatılıyor (Şentürk ve Ulu Güzel, 2022).

Muayenede ve ebeveynle konuşurken şunları soruyorum:

• Diş değişim dönemi. Süt dişlerinin düştüğü, kalıcı dişlerin sürdüğü yıllarda dişlerin birbirine teması sürekli değişiyor.
• Uyku düzeni. Geç yatma, bölünen uyku, ekran başında geçen akşamlar.
• Stres ve gerginlik. Okula başlama, taşınma, kardeş doğumu gibi değişiklikler.
• Solunum. Ağzı açık uyuma, horlama, sık burun tıkanıklığı.

DEHB (dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu) ile ilişkiyi inceleyen bir meta-analizde, DEHB olan çocuk ve ergenlerde bruksizmin daha sık bildirildiği görülmüş (Souto-Souza ve ark., 2020). Bu, gıcırdatan her çocukta DEHB olduğu anlamına gelmiyor; yalnızca iki durumun birlikte görülebildiğini söylüyor.

Zararlı mı, geçer mi?

Çoğu çocukta gıcırdatma diş değişim dönemiyle birlikte azalıyor ya da kayboluyor. Süt dişlerinde hafif aşınma da bu yaşlarda sık gördüğümüz bir bulgu.

Daha dikkatli bakmamız gereken durumlar ise şunlar:

• Kalıcı dişlerde belirgin aşınma ya da kırılma
• Sabahları çene, yüz ya da baş ağrısı
• Ağız açarken ağrı ya da çeneden ses
• Gündüz de dişleri sıkma
• Horlama, ağızdan nefes alma ya da gündüz aşırı yorgunluk

Horlama ve ağız solunumu eşlik ediyorsa

Bu bölüm bence yazının en önemli kısmı. Gıcırdatan bir çocuk aynı zamanda düzenli horluyor, ağzı açık uyuyor, uykuda nefesi duruyormuş gibi görünüyor ya da gündüz dikkatini toplamakta zorlanıyorsa, asıl konu diş olmayabilir. Geniz eti ya da bademcik büyüklüğü gibi nedenlerle uykuda solunum zorlanıyor olabilir.

Bu durumda çocuğu bir KBB hekimine yönlendiriyorum. Çocukta uykuda solunum sorunlarını değerlendirmek ve gerekirse uyku testine karar vermek KBB ya da çocuk hekiminin işi; diş hekimi olarak benim rolüm bunu fark edip doğru kapıyı göstermek.

Çocuğa plak yapılır mı?

Bu konuda temkinliyim. Çocuklarda çene ve dişler büyümeye devam ediyor; sabit bir plak bu değişime ayak uyduramayabiliyor ve sık yenilenmesi gerekebiliyor. Üstelik plak gıcırdatmanın nedenini ortadan kaldırmıyor.

Bu yüzden çoğu çocukta önce gözlem, uyku düzeninin gözden geçirilmesi ve varsa solunum sorununun değerlendirilmesini öneriyorum. Kalıcı dişlerde belirgin aşınma varsa koruyucu bir aparey düşünülebilir; bu karar çocuk diş hekimiyle birlikte, çocuğun yaşı ve diş gelişimi göz önünde tutularak verilmeli.

Eczanede satılan hazır plakları çocuklar için önermiyorum; dişlere oturmuyor ve gelişen ağız yapısında kontrolsüz kullanılmış oluyor.

Hangi durumda çocuk diş hekimi veya KBB?

• Çocuk diş hekimi (pedodontist): Dişlerde belirgin aşınma, kırık, ağrı ya da diş gelişimiyle ilgili bir soru varsa. Çocuk hastalarda bu alanda eğitim almış bir meslektaşa yönlendirmeyi tercih ediyorum.
• KBB hekimi: Horlama, ağızdan nefes alma, uykuda nefes durması ya da sık burun tıkanıklığı varsa.
• Çocuk hekimi: Gündüz dikkat ve davranış sorunları, uyku bozukluğu ya da genel sağlıkla ilgili bir endişeniz varsa.

Hiçbiri yoksa ve çocuğunuz rahatsa, düzenli diş kontrollerinde dişlerdeki aşınmayı izlemek çoğu zaman yeterli.

Sık sorulan sorular

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tanı yerine geçmez. Çocuğunuzda horlama veya uykuda nefes durması varsa bir KBB ya da çocuk hekimine başvurun.

Dt. Aybike Gözet Diş Kliniği · Alavardı Mah. Yaka Cd. No:92, Meram/Konya