Diş Sıktığımı Nasıl Anlarım? Belirtiler ve Kırık Dolgular

Hazırlayan: Dt. Aybike Gözet, diş hekimi · Son güncelleme: 14 Ekim 2026

“Hocam, ben diş sıkıyor muyum?” Bu soruyu çoğu zaman başka bir şikâyetle gelen hastalardan duyuyorum; diş sıkma belirtileri genellikle böyle, dolaylı yoldan ortaya çıkıyor. Biri üçüncü kez kırılan dolgusunu göstermeye gelmiştir, biri sabahları çenesinin ağrıdığını söyler, biri de eşinin gece gıcırtı duyduğunu anlatır.

Diş sıkmanın tıbbi adı bruksizm. Uluslararası uzlaşı raporuna göre bruksizm, dişleri sıkma ya da gıcırdatma ve çeneyi kilitleme veya ileri itme şeklinde tekrarlayan bir çene kası etkinliği (Lobbezoo ve ark., 2013). Aynı grubun sonraki raporu önemli bir ayrım yapıyor: sağlıklı kişilerde bruksizm kendi başına bir hastalık değil, bazı sorunlar için risk oluşturabilen bir davranış (Lobbezoo ve ark., 2018). Yani amacımız etiket koymak değil, dişlere ve çeneye zarar verip vermediğini anlamak. Bu yazıda diş sıkma belirtileri üzerinden bunu nasıl anlayabileceğinizi anlatıyorum.

Uykuda mı, gündüz mü?

İki tip var ve belirtileri biraz farklı.

Uyku bruksizmi uyurken olur. Kişi çoğu zaman fark etmez; gıcırtıyı eşi, kardeşi ya da aynı odada uyuyan biri duyar.

Uyanıklık (gündüz) bruksizmi gün içinde olur ve daha çok sıkma, çeneyi kilitleme şeklindedir. Bilgisayar başında ya da araba kullanırken fark edilir.

Şemsiye bir derlemeye göre yetişkinlerde gündüz sıkması yaklaşık yüzde 22–30, uyku bruksizmi yüzde 1–15 arasında bildiriliyor (Melo ve ark., 2019). Çalışmaların çoğu anket temelli olduğu için bu rakamlar kaba bir tahmin.

Sabah fark edilen diş sıkma belirtileri: çene yorgunluğu, şakak ağrısı

Uyku bruksizminde en çok konuşulan belirtiler sabah ortaya çıkar:

• Uyanınca çene kaslarında yorgunluk ya da gerginlik
• Şakaklarda, kulağın önünde baskı tarzı ağrı
• Ağzı açmakta sabah ilk dakikalarda zorlanma
• Dişlerde, özellikle azı dişlerinde hassasiyet

Uyku bozuklukları sınıflamasında uykuyla ilişkili bruksizm için iki koşul aranıyor: uykuda düzenli ya da sık gıcırdatma sesinin bildirilmesi ve en az bir klinik bulgu. Bu bulgular anormal diş aşınması, sabah geçici çene kası ağrısı veya yorgunluğu, şakak bölgesinde baş ağrısı ya da uyanınca çenenin kilitlenmesi (AASM, ICSD-3-TR, 2023).

Bu ölçütlerin de sınırı var: kişinin kendi bildirdiklerine dayanan ölçütlerin uyku testi sonuçlarıyla uyumu orta düzeyde. Sabah çene ağrısı olan herkes diş sıkmıyor; diş sıkan herkesin de ağrısı olmuyor.

Dişlerde iz bırakan belirtiler: aşınma, çatlak, kırık dolgu

Muayenede beni diş sıkma yönünde düşündüren ilk şey genellikle dişlerin kendisi.

• Düzleşmiş diş uçları: Köpek dişlerinin sivri ucu yuvarlaklaşır, azı dişlerinin tümsekleri düzleşir.
• Mine çatlakları: Işık tutunca görünen ince çizgiler.
• Diş boynunda çentikler: Diş etine yakın bölgede kama şeklinde kayıplar.
• Yanakta ve dil kenarında izler: Yanak içinde beyaz bir çizgi, dil kenarında dişlerin girintili izleri.
• Tekrarlayan dolgu ya da kron sorunları.

Diş sıkma dolguları kırar mı?

Bu soruyu sık duyuyorum. Muayenede aynı bölgede tekrar tekrar kırılan dolgu, çatlayan porselen ya da yerinden çıkan kron gördüğümde diş sıkmayı mutlaka sorguluyorum.

Bilimsel tarafı ise daha temkinli. Bruksizm üzerine yapılmış 41 sistematik derlemeyi inceleyen şemsiye derlemede implantlarda mekanik komplikasyon riskiyle ilişki görülmüş; dolgular için ise kanıt sonuçsuz bulunmuş (Melo ve ark., 2019). Yani “diş sıkma dolguyu kırar” diye kesin bir cümle kuramıyoruz. Ama kırılan dolgunun nedenini ararken sıkma ihtimalini atlamamak gerekiyor. Dolguyu yenilemeden önce bunu konuşuyorum; yoksa yeni dolgu da aynı kuvvete maruz kalıyor.

Diş hekiminin muayenede baktıkları

Uluslararası uzlaşı raporu bruksizm değerlendirmesini üç düzeyde tarif ediyor: yalnızca kişinin anlattıklarına dayanan “olası”, anlatılanlara muayene bulgularının eşlik ettiği “muhtemel” ve uyku testi gibi ölçümlerle doğrulanan “kesin” bruksizm (Lobbezoo ve ark., 2013).

Muayenehanede çoğunlukla ilk iki düzeyde çalışıyoruz. Baktıklarım şunlar:

1. Dişlerdeki aşınma, çatlak ve restorasyonların durumu
2. Çiğneme kaslarının elle muayenesi: masseter (yanak arkasındaki kas) ve şakak kasında hassasiyet ya da belirgin büyüme
3. Çene eklemi: ağız açarken ses, sapma, kısıtlılık. Eklem muayenesinde uluslararası olarak kabul gören bir protokol kullanılıyor (Schiffman ve ark., 2014).
4. Yanak ve dildeki izler
5. Uyku düzeni, horlama, kullanılan ilaçlar, kahve ve sigara alışkanlığı

Ne zaman başka hekime yönlendiriyorum?

• Horlama ya da uykuda nefes durması tarif ediliyorsa: uyku apnesi açısından KBB, göğüs hastalıkları veya nöroloji hekimine. Bu tanı uyku testiyle o hekimler tarafından konur.
• Çene ekleminde kilitlenme, ilerleyen ağız açma kısıtlılığı ya da geçmeyen ağrı varsa: Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi bölümüne.
• Diş sıkma bir ilaca başladıktan sonra çıktıysa: ilacı yazan hekime.

Kendinize sorabileceğiniz sorular (tanı değil)

Aşağıdaki sorular yalnızca farkındalık içindir. Tanı koymaz; “evet” cevapları çoğalıyorsa muayene için bir sebep olabilir.

• Eşiniz ya da aynı odada uyuyan biri gece diş gıcırtısı duyduğunu söyledi mi?
• Sabahları çenenizde yorgunluk, şakaklarınızda ağrı oluyor mu?
• Gün içinde dişlerinizin birbirine bastırılmış olduğunu fark ediyor musunuz?
• Aynada dişlerinizin uçları kısalmış ya da düzleşmiş görünüyor mu?
• Son yıllarda dolgunuz, kronunuz ya da bir dişiniz kırıldı mı?
• Soğuğa karşı dişlerinizde yeni başlayan bir hassasiyet var mı?

Normalde dinlenme halinde dudaklar kapalı, dişler hafifçe ayrık olur. Gün içinde dişleriniz sürekli temas ediyorsa bunu not edin.

Sık sorulan sorular

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tanı yerine geçmez. Öz-değerlendirme soruları tanı koymaz. Diş sıkma şüphesinde ağız, diş ve çene muayenesi gerekir.

Dt. Aybike Gözet Diş Kliniği · Alavardı Mah. Yaka Cd. No:92, Meram/Konya