CPAP mı Aparey mi? Uyku Apnesinde Kanıta Dayalı Bakış

Hazırlayan: Dt. Aybike Gözet, diş hekimi · Son güncelleme: 14 Ekim 2026

Muayenehaneme gelen uyku apnesi hastalarının bir kısmı CPAP cihazını zaten denemiş oluyor. Cümleleri de birbirine benziyor: “Maskeyle uyuyamadım”, “Gece farkında olmadan çıkarıyorum”, “Yolculukta taşımak zor geliyor.” Sonra soru geliyor: “Aparey CPAP’ın yerini tutar mı?”

CPAP mı aparey mi sorusunun kısa bir cevabı yok. Ama araştırmaların ne söylediğini bilmek, hekiminizle konuşurken işinizi kolaylaştırır. Baştan şunu da söyleyeyim: tedavi kararını sizi takip eden uyku hekimiyle birlikte verirsiniz. Benim rolüm, apareyin uygun olduğu durumda onu hazırlamak ve takip etmek.

CPAP nasıl çalışır?

CPAP, gece boyunca burnunuza ya da ağız-burnunuza takılan bir maskeyle hava yoluna hafif basınçlı hava veren bir cihaz. Bu basınç, uykuda gevşeyen boğaz dokularının hava yolunu kapatmasını engelliyor. Doğru basınçla ve düzenli kullanıldığında solunum durmalarını çok etkili biçimde azaltıyor.

Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi’nin kılavuzu, gündüz aşırı uykululuğu olan erişkin uyku apnesi hastalarında CPAP’ı güçlü bir öneriyle ilk sıraya koyuyor (Patil ve ark., 2019).

Ağız içi aparey nasıl çalışır?

Ağız içi aparey, ölçüyle hazırlanan ve alt çeneyi gece boyunca birkaç milimetre öne konumlandıran bir plak. Alt çeneyle birlikte dil kökü de öne geliyor, boğazın arkasındaki hava yolu genişliyor. Basınçlı hava, maske ya da elektrik yok.

Araştırmalar ne diyor?

İkisini karşılaştıran çalışmalardan çıkan tablo kabaca şöyle.

CPAP solunum durmalarını daha çok azaltıyor. 77 randomize çalışmayı birleştiren bir meta-analizde apne-hipopne indeksi (AHİ) CPAP ile saatte ortalama 25, aparey ile saatte ortalama 9 olay azalmış. Doğrudan karşılaştırmalarda CPAP saatte yaklaşık 7 olay daha üstün bulunmuş (Sharples ve ark., 2016).

Ama gündüz uykululuğunda fark çıkmamış. Aynı meta-analizde iki tedavi arasında uykululuk açısından anlamlı fark bulunmamış.

Tansiyon üzerine etkileri benzer. 51 çalışmayı inceleyen bir analizde CPAP büyük tansiyonu ortalama yaklaşık 2,5 mmHg, aparey yaklaşık 2,1 mmHg düşürmüş; aradaki fark anlamlı değil (Bratton ve ark., 2015).

Gerçek hayatta kullanım belirleyici. Orta-ağır uyku apnesi hastalarında yapılan bir çalışmada CPAP apneyi daha çok azaltmış. Ancak bir ay sonunda tansiyon, uykululuk, sürüş simülatörü performansı ve yaşam kalitesi sonuçları iki grupta benzer çıkmış; hastalar apareyi daha uzun süre kullanmış (Phillips ve ark., 2013).

Bunu şöyle özetliyorum: CPAP daha güçlü bir araç, ama yalnızca takıldığı sürece çalışıyor. Aparey biraz daha zayıf, ama bazı hastalar onu çok daha düzenli kullanabiliyor. Sonuçta önemli olan, gece boyunca gerçekten kullanılan tedavi.

Yan yana karşılaştırma

CPAP’a alışamıyorsanız

Hemen apareye geçmeden önce şunu bilmenizi isterim: CPAP’a alışamamanın bazı nedenleri çözülebiliyor. Maskenin tipi ya da boyutu, basınç ayarı, nemlendirici kullanımı gibi konular uyku hekimiyle konuşulduğunda değişebiliyor.

Bunlara rağmen CPAP kullanılamıyorsa, kılavuz ağız içi apareyin apnenin şiddetinden bağımsız olarak düşünülebileceğini söylüyor (Ramar ve ark., 2015). Bu durumda hekiminiz sizi diş hekimine yönlendirir. Biz de ağız muayenesinden sonra apareyin size uygun olup olmadığını değerlendiririz. Yeterli diş yoksa, diş eti hastalığı ya da çene eklemi sorunu varsa aparey uygun olmayabilir.

CPAP mı aparey mi: karar kimin?

Bu karar hekim ve hasta arasında verilen ortak bir karar. Apnenin şiddeti, gündüz belirtileri, eşlik eden hastalıklar, yaşam tarzı ve kişinin tercihi birlikte değerlendirilir. Aparey seçildiyse, ayarlama döneminden sonra mutlaka kontrol uyku testi yapılmasını öneriyorum. Apareyin işe yarayıp yaramadığını horlamanın azalması değil, o test gösterir.

Sık sorulan sorular

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Uyku apnesi tanısı ve tedavi kararı uyku testiyle KBB, göğüs hastalıkları veya nöroloji hekimince verilir.

Dt. Aybike Gözet Diş Kliniği · Alavardı Mah. Yaka Cd. No:92, Meram/Konya