Mock-up Nedir? Kesimden Önce Yeni Gülüşü Denemek

Hazırlayan: Dt. Aybike Gözet, diş hekimi · Son güncelleme: 14 Ekim 2026

“Yaptırdıktan sonra beğenmezsem ne olacak?” Gülüş tasarımı konuşulurken bu soru bazen açıkça soruluyor, bazen de hastanın yüzünden okunuyor. Haklı bir soru; çünkü porselen bir kez yapıştırıldıktan sonra geri dönüş kolay değil.

Mock-up nedir? Kısaca, bu sorunun cevabını tedaviden önce almanın yolu. Planlanan yeni gülüşü, dişlerinize hiçbir kalıcı işlem yapmadan, geçici bir malzemeyle ağzınızda görmenizi sağlıyor. Aşağıda bunun nasıl hazırlandığını, koltukta neler olduğunu ve her zaman mümkün olmadığı durumları anlatıyorum.

Dijital planlama: fotoğraf, video, tarama

Mock-up bir planın ürünü; plan da muayene ve kayıtla başlıyor. Benim ilk görüşmede yaptıklarım kabaca şunlar:

• Ağız içi muayene: çürük, diş eti, eski dolgular, kapanış, diş sıkma izleri.
• Yüz ve gülüş fotoğrafları; dinlenme hâlinde, konuşurken ve gülerken.
• Kısa video: dudakların konuşma sırasında dişleri ne kadar gösterdiği fotoğrafta tam anlaşılmayabiliyor.
• Ölçü ya da ağız içi tarama.

“Dijital gülüş tasarımı” (DSD) dediğimiz şey, bu fotoğraflar üzerinde yüz çizgileri, dudak hattı ve diş oranları işaretlenerek hedef gülüşün çizilmesi. Yöntemi ilk tarif edenler onu hem tanı hem de hekim, diş teknisyeni ve hasta arasındaki iletişim için bir araç olarak tanımlamış (Coachman ve Calamita, 2012). Bu makale bir yöntem tarifi; klinik sonuç verisi içermiyor. Türkçe literatürde de kullanılan yazılımlar ve fotoğraf çekim protokolleri ayrıntılı biçimde derlenmiş (Doğan ve Pala, 2020).

Kanıt tarafında ölçülü olmak gerekiyor. On çalışmayı bir araya getiren sistematik derlemede dijital planlamanın iletişimi, zaman kullanımını ve hasta memnuniyetini iyileştirdiği bildirilmiş; ancak çalışmalar birbirinden çok farklı ve kaliteleri düşük ile orta arasında (Jain ve ark., 2024). Yani dijital planlama işe yarayan bir iletişim aracı, ama “dijital yapıldı, o hâlde sonuç kesin iyi olur” demek için bir dayanak yok.

Ekranda çizilen gülüş, ağızda nasıl duracağını tam göstermiyor. Mock-up o yüzden var.

Mock-up nedir, nasıl uygulanır?

Dijital plan ya da alçı model üzerinde, hedeflenen diş şekilleri mumla ya da dijital olarak modelleniyor. Bu modelden şeffaf veya silikon bir kalıp hazırlanıyor. Randevuda kalıbın içine diş renginde geçici bir malzeme konuyor, kalıp dişlerinize yerleştiriliyor ve malzeme sertleşince çıkarılıyor. Dişlerinizin üzerinde yeni gülüşün bire bir provası kalıyor.

Bu sırada diş kesilmiyor, uyuşturma da çoğu zaman gerekmiyor. Sonra ayna karşısında konuşuyoruz, gülüyoruz, fotoğraf ve video çekiyoruz. Hastalarıma genelde yakınlarına fotoğrafı göstermelerini ya da birkaç dakika sessizce kendilerine bakmalarını öneriyorum; ilk tepki ile birkaç dakika sonraki tepki farklı olabiliyor.

Mock-up malzemesi geçici; dayanıklı değil, kalıcı tedavinin rengini ve parlaklığını da tam yansıtmıyor. Amacı şekil, boy ve oranı değerlendirmek.

Mock-up kesimi nasıl yönlendirir?

Mock-up’ın ikinci görevi hastadan çok hekimi ilgilendiriyor. Galip Gürel’in tarif ettiği yaklaşımda kesim, dişin bugünkü hâline göre değil, mock-up ile belirlenen son şekle göre yapılıyor; böylece porselenin zaten ekleneceği bölgelerden gereksiz doku kaldırılmıyor (Gürel, 2007). Bu da bir teknik makale; yöntemin mantığını anlatıyor, karşılaştırmalı klinik çalışma değil.

Hangi tedavide ne kadar kesim yapıldığını Gülüş Tasarımında Dişler Kesilir mi? yazısında sayılarla anlattım; burada tekrar etmeyeceğim.

Beğenmezseniz ne olur?

Hiçbir şey olmaz; mock-up zaten bunun için yapılıyor. Malzeme dişlere yapışmadığı için birkaç dakikada çıkarılıyor ve dişleriniz önceki hâline dönüyor.

Beğenmediğiniz noktayı konuşuyoruz: “Ön dişler fazla uzun”, “Daha az beyaz görünsün”, “Köşeler daha yuvarlak olsun.” Bu notlarla plan düzeltiliyor, gerekirse ikinci bir mock-up yapılıyor. Mock-up’ta hiçbir şekilde ısınamayan bir hasta için doğru karar bazen kalıcı tedaviden vazgeçmek ya da daha az işlemli bir seçeneğe dönmek oluyor. Bunu bir başarısızlık olarak görmüyorum; kesimden önce verilmiş bir karar.

Onaylanan mock-up’ın fotoğrafları laboratuvara gidiyor ve kalıcı tedavi o şekle göre hazırlanıyor. Seansların sırası ve süreleri ayrı bir yazının konusu.

Mock-up yapılamayan durumlar

Mock-up dişin üzerine malzeme ekleyerek çalışıyor. Bu yüzden şu durumlarda ya hiç yapılamıyor ya da bilgi verme gücü azalıyor:

Dişlerin küçültülmesi ya da geriye alınması gerekiyorsa. Öne taşmış ya da çok uzun dişler, malzeme eklenerek kısaltılamaz. Mock-up bu bölgelerde gerçeği göstermeyebilir.

Belirgin çapraşıklık varsa. Bu durumda önce ortodonti ya da şeffaf plak seçeneği konuşulur; çapraşık dişlerin üzerine mock-up yapmak kesimi artıracak bir planın provası olabilir.

Diş etinde iltihap, kanama ya da tedavi edilmemiş çürük varsa. Önce bunlar tedavi edilir. Diş eti hattının değişeceği planlarda da mock-up diş eti şekillendirmesini gösteremez.

Eksik dişler, çok büyük ya da kırık dolgular varsa. Kalıp dişlere sağlam oturmayabilir.

Malzemeye karşı bilinen hassasiyet ya da ağzı uzun süre açık tutamama. Nadir de olsa planı değiştirir.

Bu durumlarda dijital çizim ve model üzerindeki mum çalışması yine yol gösterir, ama “ağızda deneme” kadar güçlü bir prova olmaz. Bunu muayenede açıkça söylemeyi tercih ediyorum.

Sık sorulan sorular

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tanı yerine geçmez. Size uygun tedavi planı ağız içi muayene, fotoğraf ve ölçülerle belirlenir.

Dt. Aybike Gözet Diş Kliniği · Alavardı Mah. Yaka Cd. No:92, Meram/Konya