Diş Sıkma Neden Olur? Stres, Uyku, İlaçlar ve Kahve

Hazırlayan: Dt. Aybike Gözet, diş hekimi · Son güncelleme: 14 Ekim 2026

Diş sıktığını öğrenen hastaların ilk sorusu genelde “Peki neden?” oluyor. Çoğu kişi cevabı da kendisi veriyor: “Stresten herhalde.” Bazen doğru, ama her zaman tek açıklama bu değil. Muayenede ilaçlarını, uykusunu, kahve ve sigara alışkanlığını sorduğumda tablo genellikle daha karışık çıkıyor.

Diş sıkma neden olur? Tek bir nedeni yok

Bruksizm, yani diş sıkma ve gıcırdatma, uluslararası uzlaşı raporunda bir hastalık olarak değil, bir davranış olarak tanımlanıyor (Lobbezoo ve ark., 2018). Sağlıklı bir kişide bazı sorunlar için risk oluşturabiliyor, ama kendi başına “tedavi edilip biten” bir hastalık değil. Bu yazıda diş sıkma neden olur sorusuna, kanıtların ne söylediğiyle cevap arıyorum.

Bu tanım nedenler konusunda da yol gösteriyor. Tek bir sebep aramak yerine, sıkmayı artıran etkenleri bulmaya çalışıyoruz. Bruksizm üzerine yapılmış 41 sistematik derlemeyi inceleyen şemsiye derleme alkol, kafein, tütün, bazı psikiyatrik ilaçlar, reflü ve pasif içiciliğin bruksizmle tutarlı biçimde ilişkili bulunduğunu bildiriyor (Melo ve ark., 2019). “İlişkili” kelimesi önemli; bunu aşağıda açacağım.

Stres ve kaygı

Hastalarımın çoğu yoğun dönemlerde, sınav, iş değişikliği ya da ailevi bir sıkıntı sırasında sıkmanın arttığını söylüyor. Gün içinde dişlerini fark etmeden bastırdıklarını anlatanlar da çoğunlukla bu dönemleri tarif ediyor.

Bilimsel taraf bu gözlemi kısmen destekliyor. 45 çalışmayı inceleyen bir derlemede kaygı, strese duyarlılık ve depresyon özellikle gündüz sıkmasıyla ilişkili bulunmuş; uyku bruksizmi için ise net bir bağ gösterilememiş (Manfredini ve Lobbezoo, 2009). Çalışmaların çoğu anket temelli olduğu için bir risk rakamı vermiyorum.

Stres tarafında diş hekimi olarak yapabileceğim sınırlı. Kaygı günlük hayatı etkileyecek düzeydeyse aile hekimi ya da psikiyatri hekimiyle konuşmayı öneriyorum.

Uyku düzeni ve uyku bozuklukları

Uyku bruksizmi, uyku bozuklukları sınıflamasında uykuyla ilişkili hareket bozuklukları arasında yer alıyor. Düzensiz uyku, geç saatlere kalan ekran kullanımı ve yatmadan önce alınan kafein ya da alkol, hastalarımın “en kötü sabahlarım” diye anlattığı gecelerle sık örtüşüyor.

Horlama ya da uykuda nefes durması da tabloya eşlik ediyorsa bunu ayrıca konuşuyorum. Böyle bir durumda kişiyi uyku apnesi açısından KBB, göğüs hastalıkları veya nöroloji hekimine yönlendiriyorum. Uyku apnesi tanısı uyku testiyle bu hekimler tarafından konur; diş hekimi bu tanıyı koymaz.

İlaçlar (SSRI/SNRI): ilacınızı kendiniz bırakmayın

Bazı antidepresanlar diş sıkmayla ilişkilendiriliyor. Yayınlanmış olgu sunumlarını toplayan bir sistematik derlemede, SSRI grubu ilaçlarla ilişkili bruksizm hem çocuklarda hem yetişkinlerde, en sık kadınlarda bildirilmiş. Kısa süreli kullanımda da uzun süreli kullanımda da ortaya çıkabiliyor. Raporlarda en sık geçen ilaçlar fluoksetin, sertralin ve paroksetin. Şikâyet, hekimin kararıyla doz ayarı, ilaç değişikliği ya da ek bir ilaçla düzelebilmiş (Garrett ve Hawley, 2018).

Bu bulgunun kanıt düzeyi düşük: olgu sunumlarına dayanıyor ve ne kadar sık görüldüğü bilinmiyor. Türkçe bir derleme de psikiyatrik ilaçların bruksizmi başlatabileceğini, ağırlaştırabileceğini, hatta bazı durumlarda azaltabileceğini; etkinin doza ve kullanım süresine bağlı olduğunu vurguluyor (Miloğlu ve ark., 2022).

İlacınızı kendiniz bırakmayın ya da dozunu değiştirmeyin. Bir ilaca başladıktan sonra diş sıkma başladıysa ya da arttıysa bunu ilacı yazan hekime söyleyin. Karar onundur.

Muayenede hastaya kullandığı ilaçları her zaman soruyorum. Sıkmanın başladığı zamanla yeni bir ilacın başladığı zaman örtüşüyorsa, hastayı ilacı yazan hekimle konuşmaya yönlendiriyorum; bu sırada dişleri korumak için gece plağı konuşulabilir.

Kafein, alkol, sigara: rakamlarla

Bu konuda elimizdeki en net rakamlar bir sistematik derlemeden geliyor (Bertazzo-Silveira ve ark., 2016). Uyku bruksizmi olasılığı:

Bu rakamları okurken iki şeyi bilmek gerekiyor. Birincisi, derleme yalnızca yedi çalışmaya dayanıyor ve kanıt sınırlı. İkincisi, çalışmalar gözlemsel: alkol, kahve ya da sigara kullananlarda bruksizmin daha sık görüldüğünü gösteriyor, ama bunların bruksizme neden olduğu gösterilmedi. Araya stres, uyku düzeni gibi başka etkenler de girebilir.

Pratikte şunu söylüyorum: kahveyi tamamen bırakmanız gerekmiyor, ama akşam saatlerinde azaltmak, yatmadan önce alkolden kaçınmak ve sigarayı bırakmak denemeye değer. Sigarayı bırakmanın ağız sağlığına başka yararları da var.

Reflü ve diğer ilişkiler

Şemsiye derlemede mide asidinin yemek borusuna kaçması, yani reflü de bruksizmle ilişkili bulunan etkenler arasında (Melo ve ark., 2019). Bu ilişkinin yönü net değil; yine de sık mide yanması ve ekşime yaşayan bir hastada bunu not ediyorum. Mide asidi diş minesinde ayrıca aşınmaya yol açabildiği için, dişlerdeki aşınmayı yorumlarken reflüyü de hesaba katıyorum. Sık reflü şikâyetinde aile hekimi ya da gastroenteroloji hekimiyle görüşmeyi öneriyorum.

Aynı derlemede pasif içicilik, yani sigara dumanına maruz kalmak da ilişkili etkenler arasında sayılıyor.

Sık sorulan sorular

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tanı yerine geçmez. Kullandığınız ilaçlarla ilgili her karar ilacı yazan hekimle birlikte verilmelidir.

Dt. Aybike Gözet Diş Kliniği · Alavardı Mah. Yaka Cd. No:92, Meram/Konya