Hazırlayan: Dt. Aybike Gözet, diş hekimi · Son güncelleme: 11 Kasım 2026
“Röntgende 20 yaş dişlerim gömülü çıktı, hepsini çektirmem lazım mı?” Bu soruyu çoğu zaman hiçbir şikâyeti olmayan, başka bir nedenle röntgen çektirmiş hastalardan duyuyorum. 20 yaş dişi çekilmeli mi sorusunun dürüst cevabı: her zaman değil. Sorun çıkaran diş başka, sessizce duran diş başka.
20 yaş dişi çekilmeli mi? Önce dişin durumuna bakıyorum
20 yaş dişleri, yani üçüncü azı dişleri, ağzın en arkasında en son çıkan dişler. Çenede yer yetmediğinde tam çıkamıyor; kısmen ya da tamamen kemiğin içinde kalıyor. Buna gömülü diş diyoruz.
Gömülü ya da yarı gömülü bir dişi muayenede şu üç başlıkta değerlendiriyorum:
- Şu an bir sorun yaratıyor mu? Ağrı, şişlik, tekrarlayan iltihap, çürük.
- Komşu dişe zarar veriyor mu? Önündeki dişin arka yüzünde çürük ya da kemik kaybı başlamış mı?
- Kemikte bir değişiklik var mı? Röntgende dişin etrafında kist düşündüren bir boşluk var mı?
Bu üçünün cevabı “hayır” ise çekim çoğu zaman acil değil.
Ne zaman çekimi öneriyorum?
İngiltere’nin ulusal sağlık kılavuzu (NICE), hastalık belirtisi göstermeyen gömülü 20 yaş dişlerinin rutin olarak çekilmesini önermiyor ve çekimi belirli durumlara bağlıyor (NICE, 2000). Benim pratiğimde de çekimi konuştuğum durumlar bunlara yakın:
- Tekrarlayan diş eti iltihabı (perikoronit). Yarı çıkmış dişin üstündeki diş eti şişip ağrıyor, ağız açmak zorlaşıyor. Bir kez çok şiddetli geçirdiyseniz ya da iki kez tekrarladıysa çekimi öneriyorum.
- Tedavi edilemeyen çürük. Dişin kendisinde dolguyla ya da kanal tedavisiyle kurtarılamayacak bir çürük varsa.
- Komşu dişte hasar. 20 yaş dişi önündeki dişin kökünde erimeye (rezorpsiyon) yol açmışsa ya da iki diş arasında temizlenemeyen bir çürük oluşuyorsa.
- Apse, kist ya da kemikte başka bir değişiklik.
Hiçbir şikâyet yoksa ne oluyor?
Bu konuda en kapsamlı bilimsel derleme Cochrane’e ait ve sonucu biraz şaşırtıcı: belirtisiz, hastalıksız gömülü 20 yaş dişlerinin çekilmesinin mi yoksa yerinde bırakılmasının mı daha iyi olduğuna karar vermeye yetecek kanıt yok (Ghaeminia ve ark., 2020).
Derlemede tek bir uyarıcı bulgu var: yerinde bırakılan gömülü dişin uzun vadede önündeki dişin diş etinde ve kemiğinde sorun riskini artırabileceği. Ancak bu bulgunun kanıt düzeyi çok düşük.
Bu yüzden sessiz duran bir 20 yaş dişinde benim önerim çoğu zaman takip: düzenli muayene, gerektiğinde röntgen. Bir değişiklik görürsek kararı yeniden veriyoruz.
“Dişlerimi çapraşık yapıyor” düşüncesi
Ön dişleri çapraşıklaşmaya başlayan hastalar sıklıkla 20 yaş dişlerini suçluyor. Aynı Cochrane derlemesindeki randomize çalışmada, daha önce ortodonti tedavisi görmüş gençlerde 20 yaş dişlerinin çekilmesinin beş yıl içinde diş dizisindeki değişiklikler üzerinde klinik olarak anlamlı bir etkisi bulunmamış (Ghaeminia ve ark., 2020).
Ön dişlerde zamanla bir miktar kayma yaşla birlikte zaten görülebiliyor. Yalnızca çapraşıklığı önlemek için sağlıklı bir 20 yaş dişini çekmeyi önermiyorum.
Kararı etkileyen başka şeyler
- Yaş. İleri yaşta yapılan cerrahi çekimlerde iyileşme daha zor ve komplikasyon riski daha yüksek. Sorun çıkaracağı belli olan bir dişte bu, çekimi çok ertelememek için bir neden.
- Sinire yakınlık. Alt 20 yaş dişlerinin kökleri, alt dudağa duyu veren sinire çok yakın olabiliyor. Bu durumda üç boyutlu görüntüleme istiyorum ve gerekirse ağız, diş ve çene cerrahına yönlendiriyorum.
- Diğer tedavi planları. Ortodonti, protez ya da çene cerrahisi planlanıyorsa 20 yaş dişleri bu planın bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Çekim gerekirse işlemin nasıl yapıldığını 20 yaş diş çekimi ve gömülü diş tedavisi sayfalarımızda anlattım.
Sık sorulan sorular
Gömülü 20 yaş dişi mutlaka çekilmeli mi? Hayır. Ağrı, iltihap, çürük ya da komşu dişte hasar yoksa düzenli takip edilebiliyor. Karar muayene ve röntgene göre veriliyor.
20 yaş dişi ağrımıyorsa çekmek gerekir mi? Ağrı olmaması tek başına yeterli değil; komşu dişte çürük ya da kemik kaybı ağrı vermeden başlayabiliyor. Bu yüzden ağrı olmasa da kontrollere gelmek önemli.
20 yaş dişleri ön dişleri çapraşık yapar mı? Yapılan çalışmalar, 20 yaş dişlerinin çekilmesinin ön dişlerdeki çapraşıklığı önlediğini göstermiyor.
Dört dişi aynı anda çektirmeli miyim? Her diş ayrı değerlendiriliyor. Sorun çıkarmayan bir dişi, diğerleri çekiliyor diye çekmek gerekmiyor.
Ücreti ne kadar? Ücret, muayene ve röntgen sonrası dişin konumuna ve çekimin cerrahi gerektirip gerektirmediğine göre belirlenir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tanı yerine geçmez. Size uygun karar ağız içi muayene ve röntgenden sonra verilir.
Dt. Aybike Gözet Diş Kliniği · Alavardı Mah. Yaka Cd. No:92, Meram/Konya
Kaynaklar
- Ghaeminia H, Nienhuijs ME, Toedtling V, et al. Surgical removal versus retention for the management of asymptomatic disease-free impacted wisdom teeth. Cochrane Database Syst Rev. 2020;5:CD003879. doi:10.1002/14651858.CD003879.pub5
- National Institute for Health and Care Excellence. Guidance on the extraction of wisdom teeth. Technology appraisal guidance TA1. London: NICE; 2000. nice.org.uk/guidance/ta1
