Gece Plağı mı Botoks mu? Diş Sıkmada Hangisi, Kime?

Hazırlayan: Dt. Aybike Gözet, diş hekimi · Son güncelleme: 14 Ekim 2026

Diş sıkma şikâyetiyle gelen hastaların çoğu kafasında soruyu çoktan netleştirmiş oluyor: “Plak mı taksam, botoks mu yaptırsam?” Bir kısmı internette botoksla ilgili bir şey okumuş, bir kısmı yıllar önce yaptırdığı plağı çekmecede unutmuş.

Gece plağı mı botoks mu sorusuna kısa cevabım şu: bu ikisi aynı işi yapmıyor. Biri dişi korur, diğeri kası gevşetir. Hangisinin size uygun olduğu, sıkmanın dişlerinize mi, kaslarınıza mı, yoksa ikisine birden mi zarar verdiğine bağlı.

Önce şunu bilmek gerekiyor: diş sıkma “tedavi edilip biten” bir şey değil

Bruksizm, yani diş sıkma ya da gıcırdatma, uluslararası uzlaşı raporlarında bir hastalıktan çok bir davranış olarak tanımlanıyor (Lobbezoo ve ark., 2018). Uykuda olabilir, gündüz farkında olmadan da olabilir. Stres, uyku düzeni, bazı ilaçlar, kafein, alkol ve sigara bu davranışı artırabiliyor.

Bu yüzden ne plak ne botoks sıkmayı kökünden “keser”. İkisinin de amacı sıkmanın verdiği zararı yönetmek. Bunu hastalarıma baştan söylüyorum; beklenti doğru olunca memnuniyet de artıyor.

Gece plağı ne yapar?

Gece plağı (oklüzal splint), ölçü alınarak kişiye özel hazırlanan, genelde üst ya da alt dişlere takılan ince, sert bir akrilik apareydir. Gece boyunca dişlerin birbirine doğrudan sürtünmesini engeller. Sıkma kuvveti dişlere değil plağa biner.

Bilimsel tarafı dürüstçe söyleyeyim: Cochrane derlemesi, plağın uyku bruksizminin kendisini azalttığına dair yeterli kanıt bulamamış; ama diş aşınmasını önlemede yararlı olabileceğini not etmiş (Macedo ve ark., 2007). Bruksizmle ilgili sistematik derlemeleri toplayan geniş bir çalışmada da tedaviler içinde olumlu yönde kanıtı olan tek grup oklüzal apareyler çıkmış (Melo ve ark., 2019).

Pratikte bunun anlamı şu: dişlerinizde aşınma, çatlak, kırılan dolgu ya da kron varsa plak koruyucu temel önlemdir. Muayenede ön dişlerin uçlarında düzleşme, azı dişlerinde parlak aşınma yüzeyleri, diş eti hizasında çentikler görüyorsam ilk konuştuğum şey plak oluyor.

Plağın sınırları da var: ilk gecelerde yabancı cisim hissi olur, düzenli takılmazsa işe yaramaz, zamanla aşınır ve kontrol gerektirir. Eczanelerdeki hazır, yumuşak plaklar ise dişe tam oturmayabilir ve bazı kişilerde sıkmayı azaltmak yerine çiğneme hissi yaratabilir. Bu konuyu ayrı bir yazıda ayrıntılı anlatacağım.

Masseter botoksu ne yapar?

Masseter, çenenin iki yanında, dişleri sıktığınızda elinizle sertleştiğini hissettiğiniz çiğneme kasıdır. Bu kasa az miktarda botulinum toksini uygulandığında kas geçici olarak gevşer, sıkma kuvveti azalır.

Burada bir çizgiyi net çekmek istiyorum: bizim konuştuğumuz uygulama tıbbi amaçlıdır. Hedef, sıkmaya bağlı kas ağrısını, çene yorgunluğunu ve dişlere binen aşırı kuvveti azaltmaktır. Estetik bir sonuç vaadiyle yapılan bir işlem değildir.

Etkisi hemen başlamaz. Randomize çalışmaları birleştiren bir meta-analizde etkinin ilk dört hafta içinde başladığı, beşinci ile sekizinci haftalar arasında en belirgin hale geldiği ve 24 haftaya kadar sürebildiği görülmüş (Chen ve ark., 2023). Yani kalıcı değildir; birkaç ayda bir tekrar gerekebilir.

Kanıt tarafı ise plaktan daha zayıf. Botoksun bruksizmdeki etkisini inceleyen 14 sistematik derlemeyi değerlendiren yakın tarihli bir çalışma, derlemelerin çoğunun ağrı ve ısırma kuvvetinde azalma bildirdiğini ama tamamının güvenilirliğinin “düşük” ya da “kritik düzeyde düşük” olduğunu söylüyor (Coelho ve ark., 2025). Yani umut verici, ama kesin konuşacak kadar güçlü değil.

Olası yan etkileri de bilmelisiniz: ilk haftalarda sert yiyecekleri çiğnerken yorulma, nadiren gülüşte geçici asimetri gibi durumlar bildirilmiş; bunların çoğu birkaç hafta içinde kendiliğinden düzeliyor (Yeh ve ark., 2018). Gebelik ve emzirme dönemi ile bazı kas-sinir hastalıklarında uygulanmaz.

Masseter botoksunun nasıl uygulandığını ve sık sorulan soruları çene botoksu rehberimizde ayrıca anlattım.

Yan yana karşılaştırma

Gece plağı mı botoks mu? Muayenede baktığım şeyler

Karar her hastada farklı ama genel olarak şöyle düşünüyorum:

• Dişlerde belirgin aşınma ya da kırılan dolgular varsa önce plak. Dişi kaybettikten sonra geri getirmek çok daha zor.
• Ağzınızda zirkonyum, lamina ya da implant varsa plak neredeyse her zaman gündemde. Bu restorasyonlar sıkmaya karşı doğal dişten daha hassas olabiliyor.
• Plağı düzenli kullandığınız halde sabahları çenede ağrı, kasılma ve yorgunluk sürüyorsa botoks bir ek seçenek olarak konuşulabilir.
• Plağı bir türlü takamıyorsanız, örneğin bulantı refleksi nedeniyle, botoks değerlendirilebilir; ama dişleri korumayacağını bilmelisiniz.
• Şikâyet ağırlıklı olarak gündüz, farkında olmadan sıkma ise ilk adım alışkanlık farkındalığı: dudaklar kapalı, dişler ayrık, dil damakta.

Bazı hastalarda ikisi birlikte kullanılıyor: plak dişleri korurken botoks kas ağrısını hafifletiyor. Türkiye’den yapılan bir klinik çalışmada da bruksizme bağlı kas ağrısı olan hastalarda plak, botoks ve ikisinin birlikte uygulandığı gruplarda ağrının azaldığı bildirilmiş (Yurttutan ve ark., 2019). Tek bir çalışma olduğu için bunu genelleme yapmadan aktarıyorum.

Ne zaman başka bir hekime yönlendiririm?

Çene ekleminde kilitlenme, ağız açmada belirgin kısıtlılık, kulak önünde süreğen ağrı varsa ağız-diş-çene cerrahisi ya da ilgili hekim değerlendirmesi gerekebilir. Horlama, uykuda nefes durması ya da gündüz aşırı uykululuk eşlik ediyorsa uyku apnesi açısından KBB veya göğüs hastalıkları hekimine yönlendiririm; diş sıkma ile uyku bozuklukları arasında bağlantı olabiliyor. Antidepresan başladıktan sonra artan bir sıkma varsa ilacı kendiniz bırakmayın, ilacı yazan hekiminizle konuşun.

Sık sorulan sorular

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tanı yerine geçmez. Hangi yöntemin size uygun olduğu ağız ve çene muayenesinden sonra belirlenir.

Dt. Aybike Gözet Diş Kliniği · Alavardı Mah. Yaka Cd. No:92, Meram/Konya